मुंबईतील बहुतेक गणपती मंडपांत नसतात. ते घरांत असतात, कुळाचारानुसार दीड दिवस, पाच, सात किंवा दहा दिवसांसाठी बसवलेले, आणि तो कुळाचार बदलत नाही. मूर्ती दुकानातून मिरवणुकीने घरी आणली जाते, पूजेने स्थापन केली जाते, दिवसातून दोनदा मोदक आणि आरती, आणि मग कुटुंब तिला विसर्जनासाठी नेते.
गौरी — परंपरेनुसार गणपतीची आई किंवा बहिणी मानल्या जाणाऱ्या दोन देवी — अनेक घरांत तिसऱ्या दिवशी येतात आणि त्या सणातला सण असतात, त्यांची स्वतःची सजावट आणि स्वतःचे जेवण असते.
नावे
मंडळे, ठिकाणे आणि व्यक्ती, प्रत्येक काय आहे त्यासह| नाव | कुठे | हे काय आहे |
|---|---|---|
| The one-and-a-half day custom | संपूर्ण महाराष्ट्रात | सर्वात कमी; मूर्ती दुसऱ्या दिवशी जाते. जागा कमी असलेल्या घरांत सामान्य. |
| Five, seven and ten day customs | संपूर्ण महाराष्ट्रात | कुळाचार, ठरलेले आणि न बदलणारे. |
| गौरी आवाहन आणि गौरी पूजन | तिसरा आणि चौथा दिवस | सोबत बसवलेल्या दोन देवी; त्यांची स्वतःची सजावट, स्वतःचा नैवेद्य, आणि बहुतांशी स्त्रियांचा सण. |
| मखर | घर | मूर्ती बसते ती सजवलेली मखर; दरवर्षी नवी बनवलेली किंवा पुन्हा वापरलेली. |
| दिवसातून दोनदा आरती | घर | सकाळ-संध्याकाळ, सतराव्या शतकात समर्थ रामदासांनी रचलेल्या ‘सुखकर्ता दुःखहर्ता’ आरतीसह. |
| मोदक | घर | अनेक घरांत पहिल्या दिवशी एकवीस दाखवले जातात. |
| लालबाग आणि दादरची मूर्ती दुकाने | लालबाग, दादर | घरगुती गणपती जिथून घेतले जातात; रांगा आठवडे आधी सुरू होतात. |
| कृत्रिम तलाव2010 चे दशक | संपूर्ण शहरात | बहुतेक घरगुती मूर्तींचे आता जिथे विसर्जन होते. |
| The Ganpati procession home | संपूर्ण शहरात | दुकानातून मूर्ती घरी आणणे, सहसा पायी, ढोल वाजवत. |
जाणून घेण्यासारखे
- उत्सवाचा कालावधी ही कौटुंबिक परंपरा असते आणि दरवर्षी बदलत नाही.
- तिसऱ्या दिवशीच्या गौरी हा सणातला सण असतो आणि तो बहुतांशी घरातल्या स्त्रिया चालवतात.
- पहिल्या दिवशी एकवीस मोदक हा नेहमीचा नैवेद्य.
- घरगुती गणपतींसाठी आता बहुतांशी समुद्राऐवजी महापालिकेचे कृत्रिम तलाव वापरले जातात.
- घरगुती आरतीचे आमंत्रण ही साधी सौजन्याची गोष्ट आहे; प्रसाद स्वीकारा.
गणेशोत्सवाविषयी आणखी
शहर दुसऱ्या पद्धतीने वाचा
या पानाविषयी. सणांच्या तारखा चांद्र दिनदर्शिकेनुसार बदलतात आणि व्यवस्था दरवर्षी बदलते. इथली सर्व माहिती 2026 मधील मुंबईचे चित्र आहे — ताजी यादी नव्हे, तर सुरुवातीचा आधार. जाण्यापूर्वी वेळा, मार्ग आणि दर्शनाचे नियम तपासून घ्या.
मंडळे, मंदिरे, दुकाने आणि कंपन्यांची नावे त्यांच्या मालकांची आहेत. यादीतील समावेश केवळ स्वतंत्र माहितीसाठी आहे — शिफारस, क्रमवारी किंवा संलग्नता नव्हे.